Sigarayı Göz Önünde ve Elinizin Altında Bırakmayın: Ani Sigara İsteğini Kontrol Edin
Otomatik davranışı kesmek ve ani sigara isteğini azaltmak için basit ama etkili bir yöntem
Sigara isteği çoğu zaman düşünceden önce gelir.
Bu nedenle ilk hedef, dürtü ile sigara arasına mesafe koymaktır.
Ani sigara isteği nasıl azaltılır?
Ani sigara isteği çoğu zaman düşündüğünüzden daha kısa sürer. Sigara hemen ulaşılabilir değilse beyin, yakma davranışına götüren otomatik itkinin bir bölümünü kaybeder. Bazen yalnızca birkaç saniyelik gecikme, yıllardır tekrar eden bir zinciri kesmeye yeter.
Neden fark etmeden sigara yakıyorum?
Gün içinde içilen birçok sigara bilinçli bir kararla değil, otomatik davranışla yakılır. Paket yakındadır, el onu bulur, hareket başlar ve düşünce ancak sonradan gelir. Sigarayı uzakta tutmak bu zinciri keser ve size yeniden karar verebileceğiniz birkaç saniye kazandırır.
1 Sigarayı uzakta tutmak neden gerçekten işe yarar?
Sigarayı bırakma sürecinde en sık yapılan hatalardan biri, paketi her zaman bulunduğu yerde bırakmaktır: masanın üzerinde, cebinizde, kahvenin yanında, bilgisayarın başında, arabada ya da komodinin üzerinde.
Paket görünür ve kolay ulaşılır olduğunda beynin neredeyse hiç karar vermesi gerekmez. Dürtü gelir, el hareket eder ve sigara yakılır. Bu hızlı zincir yüzlerce, hatta binlerce kez tekrarlanmıştır.
Sigarayı uzağa koymak basit bir hile değildir. Dürtü ile davranış arasına kısa bir ara yerleştirmektir. Ve o kısa arada çok önemli bir şey yeniden ortaya çıkabilir: seçim.
İkinci adımın temel noktası
Birçok kişi sigara içtiğini kendisinin seçtiğini düşünür.
Oysa birçok sigara otomatik olarak yakılır.
2 Dürtü ile sigara arasına ilk engeli koymak
Sigara içmek için ayağa kalkmanız, başka bir odaya gitmeniz, bir çekmeceyi açmanız, kapalı bir kutuyu bulmanız ya da balkona çıkmanız gerekiyorsa davranış artık anında gerçekleşmez. Bu küçük gecikme önemsiz görünebilir; ancak dürtü kontrolünde büyük fark yaratabilir.
Sigara içen kişi “Bunlar yalnızca birkaç saniye” diye düşünebilir. Ancak otomatik davranışı kesen şey tam olarak bu birkaç saniyedir. Beyin ne olduğunu fark edecek zaman bulur. Fark ettiğiniz anda yeniden karar verebilirsiniz.
Bu yöntem özellikle kaygı, yorgunluk, sıkıntı ya da stres anlarında yararlıdır. Çünkü bu durumlarda sigara çoğu zaman düşünülmüş bir seçim değil, alışılmış bir yanıt olarak ortaya çıkar. Yöntem bütün isteği ortadan kaldırmaz; ancak dürtünün davranışa dönüşme hızını azaltır.
3 Bu saklanmak değil, kontrolü geri almaktır
Sigarayı uzakta tutmak, yokmuş gibi davranmak anlamına gelmez. Sigaraya o anı yönetme hakkı vermemek anlamına gelir. Aradaki fark büyüktür.
Paket sürekli göz önündeyse beyin kesintisiz bir uyarı alır. Sigara içmek istemeseniz bile sigara sahnenin içinde kalır. Onu görüş alanından çıkardığınızda bir tetikleyiciyi azaltır ve kendinize harekete geçmeden önce düşünme fırsatı verirsiniz.
Bu adım rehberin sonraki aşamalarına zemin hazırlar: “Hayır, teşekkür ederim” diyebilmek, sigara içme davranışını yönetmek, bağlantıları kırmak ve dürtü yeniden başlamaya dönüşmeden önce kontrolü ele almak.
Sigara içme dürtüsü nasıl kontrol edilir?
Sigara içme dürtüsünü kontrol etmek için sigara elinize geldikten sonrasını beklemeyin. Engeli önceden koyun: paketi uzaklaştırın, ortamı değiştirin, su için, birkaç dakika bekleyin ve isteğin hâlâ aynı güçte olup olmadığını gözlemleyin. Kontrol, sigarayı yakmadan önce başlar.
4 Yeniden başlama riskini azaltan küçük değişiklikler
Sigarayı görüş alanından çıkarmanın yanında ellerinizi meşgul etmek, başka bir odaya geçmek, kısa bir yürüyüş yapmak, su içmek, şekersiz sakız ya da pastil kullanmak, yavaş nefes almak veya otomatik zinciri kesecek başka bir işe başlamak da süreci güçlendirebilir.
Bütün hayatınızı bir günde değiştirmeniz gerekmez. Değiştirmeniz gereken yer, beynin sigarayı beklediği o belirli andır. Gerçek çalışma tam orada başlar.
Yeniden başlamaktan kaygılanıyorsanız şunu hatırlayın: yeniden başlama çoğu zaman büyük bir kararla başlamaz. Kontrol edilmeden tamamlanan küçük bir otomatik hareketle başlar. Bu adım, hareket tamamlanmadan önce araya bir fren koymak içindir.
«Kontrol edilmesi en zor sigara her zaman en çok istediğiniz sigara değildir. Bazen farkına bile varmadan yaktığınız sigaradır.»
5 İkinci adımdan üçüncü adıma: biri size sigara uzattığında
Bu ikinci adım çevreyi yönetmeye odaklanır. Bir sonraki adım ise sosyal durumlara odaklanacaktır: arkadaşınız sigara içerken, biri size sigara uzatırken ya da grubun baskısı “hayır” demeyi zorlaştırırken.
Önce kendi paketinizin elinizin altında olmamasını öğrenirsiniz. Sonra paket başka birinin elinden geldiğinde nasıl yanıt vereceğinizi öğrenirsiniz. Bunlar aynı kontrolün iki farklı biçimidir.
Dürtü gelmeden önce zemini hazırlayın
En zor anda güçlü olmaya çalışmayı beklemeyin.
En zor anı daha az kolay hâle getirin.
Sigarayı Bırakmada Timing kavramının yaratıcısı
Bağlamsal Sigara İçicisi kavramının yaratıcısı
Tam rehber: Sigarayı gerçekten bırakmak için 10 adım
Sigarayı Gerçekten Bırakmak İçin 10 Adım
BİRİNCİ ADIM: Gerçek motivasyon ve kararlılık olmadan sigarayı bırakmak neden işlemez?
İKİNCİ ADIM: Sigarayı göz önünde ya da el altında bırakmamak
ÜÇÜNCÜ ADIM: Sosyal ortamlarda “Hayır, teşekkür ederim” diyebilmek
DÖRDÜNCÜ ADIM: Sigara içme davranışını yönetmek ve kontrolü geri kazanmak
BEŞİNCİ ADIM: Sigara markasıyla kurulan duygusal bağı kırmak
ALTINCI ADIM: Sigarayı bir gün bir gün bırakmak
YEDİNCİ ADIM: Fiziksel aktivite, doğal dopamin ve daha az kaygı
SEKİZİNCİ ADIM: Ne zaman sigara içeceğinize yeniden karar vermek
DOKUZUNCU ADIM: Sigara ile günlük alışkanlıklar arasındaki bağlantıları kırmak
ONUNCU ADIM: Sigarayı bırakma tedavisini stratejik olarak güçlendirmek
