De trigger is bijna nooit de sigaret zelf, het is de situatie eromheen. Een lastig telefoontje, dat stille moment waarop je op iemand wacht. Ik vraag patiënten om drie of vier dagen lang op te schrijven wat er vlak vóór elke sigaret gebeurde, niet de reden die ze zelf vermoeden, maar wat er op dat moment werkelijk gebeurde. Meestal komen er twee of drie terugkerende patronen naar boven, en daar is het zinvol om als eerste mee aan de slag te gaan. Deze patronen herkennen helpt ook om situaties te voorzien die de zin later terugbrengen, zoals ik uitleg bij Rook Anticipatie.

Degene die ik het meest bij patiënten gebruik zijn korte meditatie, diepe ademhaling en, als het kan, een wandeling. Het gaat niet om algemeen ontspannen, het gaat erom iets concreets te doen te hebben op het moment dat de zin opkomt, want dat moment gaat meestal snel voorbij als je op dat moment iets anders gaat doen. Veel mensen verwarren deze zin met angst, en het loont om het verschil te begrijpen.

Ten eerste: weten dat de zin om te roken ook zonder sigaret weer kan afnemen. Het sterkste moment is vaak kort, maar hoe lang zo'n trek duurt verschilt van persoon tot persoon. Ten tweede, iets klaar hebben om te doen in dat interval: water drinken, de kamer uit lopen, iemand een berichtje sturen. Het probleem ontstaat als iemand denkt dat dit sterkste moment de hele middag gaat duren, dan geeft hij te vroeg toe. Dat heeft veel te maken met het juiste moment kiezen om te handelen, waar de Timing van de rookstop precies over gaat.

Jazeker, vooral in een slechte week. Het gaat niet om algemene groepsmotivatie, het gaat erom iemand te hebben die zelf ook midden in het proces zit, tegen wie je kunt zeggen: 'vandaag was zwaar', en die begrijpt wat je bedoelt. Alleen wordt elke terugval schaamte. Met steun kun je een moeilijk moment of een terugval bekijken zonder er schaamte van te maken of het hele proces op te geven, wat ook nauw samenhangt met stoppen zonder schuldgevoel.

Door kleine doelen te stellen en elk ervan te vieren, in plaats van het vieren alleen voor het einde te bewaren. Eén dag niet roken is al een concrete overwinning, een week is er nog een. Wie alleen naar het einddoel 'nooit meer roken' kijkt, kan onderweg motivatie verliezen, omdat dat doel te groot is om elke dag opnieuw als enige houvast te gebruiken. De zesde stap van de gids gaat precies over het vieren van die kleine overwinningen.